HĂM KẼ

 **Hăm kẽ** (hăm tã, lác sữa ở kẽ) – YHCT gọi là **“thấp chẩn”, “tỏa sang”**, do thấp nhiệt uất ở bì phu, gặp nhiều ở trẻ bú mẹ, béo, mùa nóng ẩm.

 I. Nguyên nhân

- **Tây y**: da kẽ ẩm ướt do mồ hôi, nước tiểu, phân → kích ứng, bội nhiễm nấm Candida

- **YHCT**:

  - Thấp nhiệt nội uẩn (tỳ vị tích nhiệt, sữa mẹ nóng)

  - Ngoại thấp xâm nhập (ủ tã ướt, vệ sinh kém)

  - Thấp nhiệt hun đốt kẽ da sinh đỏ, loét

 II. Lâm sàng

- Kẽ cổ, nách, bẹn, mông, kẽ tai đỏ rát, trợt ướt, có vảy trắng, mùi chua

- Trẻ quấy khóc khi thay tã, ngủ kém

- Nặng: loét trợt, chảy dịch vàng, bội nhiễm

 III. Biện chứng

**1. Thấp nhiệt (cấp)**

- Da đỏ tươi, trợt ướt nhiều, ngứa rát

- Lưỡi đỏ rêu vàng nhớt

- Phép: Thanh nhiệt lợi thấp

**2. Tỳ hư thấp trệ (mạn)**

- Da nhạt, rỉ dịch dai dẳng, tái phát

- Ăn kém, phân lỏng

- Phép: Kiện tỳ trừ thấp

 IV. Điều trị

**Uống trong (khi nặng, lan rộng)**

- Thể thấp nhiệt: Tứ diệu tán gia giảm (Hoàng bá 6g, Thương truật 6g, Ý dĩ 10g, Thổ phục linh 8g, Kim ngân 8g)

- Thể tỳ hư: Sâm linh bạch truật tán gia giảm

**Bôi ngoài – chính**

1. Rửa kẽ bằng nước lá chè xanh, lá khế, lá trầu không đun loãng để ấm, thấm khô

2. Bôi hồ nước, hoặc bột thuốc: Hoàng bá, Khổ sâm, Hoạt thạch tán mịn trộn dầu vừng

3. Dân gian hiệu quả: lá bàng non đun đặc rửa, bột ngải cứu sao khô rắc

4. Khi có nấm trắng: bôi nystatin theo đơn, xen kẽ thuốc YHCT

 V. Chăm sóc

- Thay tã thường xuyên, giữ kẽ khô thoáng, không quấn quá chặt

- Lau bằng khăn mềm, thấm khô không chà xát

- Tắm nắng sáng, mặc cotton thấm mồ hôi

- Mẹ cho bú tránh đồ cay nóng, ngọt béo

- Không bôi phấn rôm dày, không dùng kem corticoid kéo dài

> Nguyên tắc YHCT: “thấp thì phải táo, nhiệt thì phải thanh”. Hăm kẽ cấp dùng thanh nhiệt táo thấp ngoài da là chính, chỉ uống thuốc khi tái phát nhiều do tỳ hư.

Bạn muốn mình viết công thức “nước tắm thảo dược trị hăm” với liều cho 1 chậu tắm bé không?