CHỐC LỞ

 **Chốc lở** (dân gian gọi chốc đầu, chốc mép) – YHCT xếp vào **“hoàng thủy sang”, “thấp sang”** do phong nhiệt thấp độc uất ở bì phu. Bệnh hay gặp trẻ 2–5 tuổi mùa nóng ẩm, rất dễ lây.

 I. Đại cương Tây – Đông

- **Tây y**: nhiễm tụ cầu vàng hoặc liên cầu qua vết xước, côn trùng đốt. Biểu hiện mụn mủ, mài vàng mật ong. Có 3 thể: không bóng nước, có bóng nước, chốc loét

- **YHCT**: ngoại tà phong nhiệt mang thấp độc xâm phạm phế vệ, uất lâu hóa nhiệt, thấp nhiệt hun đốt da sinh mủ

 II. Triệu chứng

**1. Chốc không bóng nước (hay gặp nhất)**

- Dát đỏ quanh mũi miệng, ngứa, thành mụn nước/mủ, vỡ đóng mài vàng nâu, tự tróc sau 2–4 tuần không sẹo

**2. Chốc có bóng nước**

- Mụn nước nông thành bóng nước chứa dịch trong rồi đục, vỡ để lại vết trợt đóng mài

**3. Chốc lở/loét**

- Vết loét sâu, chậm lành, dễ để sẹo

Vị trí: mặt, tay chân, vùng hở

 III. Biện chứng YHCT

**Thể phong nhiệt thấp độc (cấp)**

- Mụn đỏ ngứa, chảy nước vàng, sưng nóng

- Lưỡi đỏ rêu vàng nhớt, mạch hoạt sác

- Phép: Sơ phong thanh nhiệt, lợi thấp giải độc

**Thể thấp nhiệt uất lâu**

- Mụn mủ dày, chảy dịch kéo dài, tái phát

- Phép: Thanh nhiệt táo thấp, giải độc

**Thể huyết nhiệt**

- Mụn lan rộng, sốt nhẹ, lưỡi đỏ sẫm

- Phép: Lương huyết giải độc

 IV. Điều trị

**Uống trong**

- Bài cơ bản: Ngân kiều tán gia Thổ phục linh 12g, Bồ công anh 12g, Kim ngân hoa 15g, Liên kiều 12g, Hoàng bá 8g, Ý dĩ 15g

- Thấp nhiều: thêm Thương truật, Hoàng cầm

- Ngứa nhiều: thêm Kinh giới, Phòng phong, Thuyền thoái

**Bôi ngoài (rất quan trọng)**

1. Rửa nhẹ bằng nước muối sinh lý hoặc nước lá trầu không, lá khế chua đun để ấm

2. Thấm khô, bôi dung dịch Xanh methylen 1% hoặc thuốc tím pha loãng

3. Khi khô se: bôi mỡ kháng sinh (mupirocin) theo đơn

4. Dân gian: lá bàng non, lá sài đất giã đắp 10 phút rồi rửa sạch – chỉ dùng khi chưa loét sâu

 V. Chăm sóc – phòng lây

- Cắt móng tay, không gãi, không cậy vảy

- Tắm nhanh nước ấm, không chà xát, lau khô riêng khăn

- Cách ly 48h đầu dùng kháng sinh, không đi học, không dùng chung khăn, quần áo

- Giặt đồ nước nóng, phơi nắng

- Tăng rau xanh, uống đủ nước, tránh đồ ngọt béo cay nóng

> Lưu ý: chốc lở dễ nhầm với zona, thủy đậu. Nếu mụn lan nhanh, sốt cao, mệt, hoặc trẻ <2 tháng, có bệnh nền (đái tháo đường, suy giảm miễn dịch) – phải khám da liễu ngay, vì có nguy cơ viêm cầu thận hậu liên cầu sau 3–6 tuần.

Bạn muốn mình viết tờ hướng dẫn “xử trí chốc lở tại nhà 5 bước” kèm công thức nước lá tắm an toàn cho trẻ không?