MẤT NGỦ ( BẤT MỊ THẤT MIÊN )
Bất mị ( bất là không, mị là ngủ ) là không ngủ. thất miên ( thất là mất, miên là ngủ ) là mất ngủ. mất ngủ là trạng thái rối loạn giấc ngủ thể hiện ở ban đêm không ngủ được hoặc thiếu ngủ. có thể mất ngủ lúc mới vào ngủ, năm trằn chọc mãi không ngủ được: mất ngủ vào giữa giấc ngủ nghĩa là đang ngủ đêm tỉnh dậy không ngủ lại được: mất ngủ vào cuối giác ngủ,người bệnh dậy quá sớm không ngủ lại được. chứng mất ngủ thường có kèm có các chứng đau đầu, váng đầu, hay quên, tim đập hồi hộp v.v...
nguyên nhân gây đau đầu thương là suy nghĩ quá độ làm tâm tỳ suy yếu, sợ hãi lo nắng quá độ làm tâm đởm khí hư, âm hư hỏa bốc hoặc gây tâm thận bất giao, âm huyết kém đến gần sáng thì dương khí ở tâm vượng, ăn uống thực tích, đờm thấp ủng trệ làm vị bất hòa. tất cả các nguyên nhân trên đều làm cho thần bất an.
trong điều trị cần chữa nguyên nhân an thần. vè nguyên tắc ''hư thì bổ, nhiệt thì phải thanh, đờm thì phải tiêu''( nam dược thần hiệu )mặt khác cần hướng dẫn bệnh nhân sinh hoạt điều độ và tìm biện pháp ngoại trừ nguyên nhân.
CHỨNG TRI:
1- tâm tỳ huyết hư.
suy nghĩ quá độ tổn thương tâm tỳ, huyết hư không nuôi được tâm thần không có chỗ ở, tỳ kém, không sinh được huyết,huyết hư càng khó hồi phục, do đó tâm tiếp tục không an và mất ngủ kéo dài.
triệu chứng: vào giấc ngủ khó khăn, hoặc cả đêm không ngủ được, hoặc lúc ngủ lúc tỉnh, hoặc mộng nhiều dễ tỉnh, tim đập hồi hộp, hay quên, người mệt mỏi,ăn không ngon, sắc mặt không nhuận, lưỡi nhạt rêu mỏng, mạch tế hoặc sáp.
phép điều trị: bổ dưỡng tâm tỳ, sinh huyết.
2- ÂM HƯ TÂM HỎA THƯỢNG CANG. âm hư làm hỏa dễ động ( thủy không tế hỏa, hỏa độc cang ).
triệu chứng:
mất ngủ lúc phiền mộng tinh, lưỡi loét: mạch tế sác.
phép điều trị: bổ ích tâm âm
3- TÂM DỞM KHÍ HƯ: sợ hãi, lo nắng quá độ, làm thần hồn không yên.
triệu chứng:
NGƯỜI NHÚT NHÁT,gặp việc thì sợ, tim đập ngủ không yên, dễ tỉnh, mộng nhiều, lưỡi nhạt, mạch huyền tế.
phép điều trị:ích khí trấn kinh, an thần định chí.
- HƯ PHIỀN, NGỦ KHÔNG YÊN.
phép điều trị: Dưỡng huyết, an thần, trừ phiền.
VỊ BẤT HÒA: Ăn uống không điều độ gây thực tích sinh đờm, thấp ủng trệ làm vị bất hòa gây mất ngủ.
triệu chứng:
NGỦ KHÔNG ĐƯỢC,- vì bụng ngực căng tức, ợ hơi, khó chịu, rêu lưỡi cáu bẩn, mạch hoạt hoặc đại tiện không thông khoái, bụng đau.
phép điều trị: tiêu đạo hòa vị, hóa đờm.
5- TÂM THẬN BẤT GIAO: Do tâm thận âm cùng hư gây nên.
triệu chứng:
Đêm ngủ thức gấc không ngủ lại, hư phiền, đầu váng, tai ù, họng khô, lưng yếu, gối mềm, mộng nhiều, di tinh, triều nhiệt, ra mồ hôi trộm, tiểu tiện đỏ,ít, lưỡi đỏ không rêu, mạch tế sác.
phép điều trị: Giao thông tâm thận.
